تکالیف و وظائف شرعی از نگاه عقلی در محدوده قدرت مکلف تعریف می‎شود. این محدودیت در مقام انجام تکلیف به کاربست قاعدة تزاحم منتهی شده و در خصوص تعظیم شعائر الهی نیز جاری است. قدرت مکلف در موارد تزاحم با کاستی مواجه شده و مکلف در امتثال یکی از دو طرف تزاحم نسبت به طرف دیگر با عجز روبه روست و در صورت وجود اهمیت یک طرف باید بر اساس ملاک صحیح به ترجیح آن طرف اقدام کرد. برای این منظور در علم اصول قاعده باب تزاحم ترسیم شده است. یکی از موضوعاتی که در چالش این چنینی می‎تواند گرفتار آید مقوله تعظیم شعائر الهی است که در آیه سی و دوم سوره حج موردتوجه قرار گرفته است. شعائر الهی که در آیات متعددی موردتوجه قرارگرفته در تفاسیر و تطبیقات مختلفی تعریف شده است. نظر مختار، عنوانی جامع در حکایت از هر امری است که یادآور حق تعالی باشد؛ اعم از احکام دینی، امور شرعی و هر موضوع دیگری در این رابطه. ازجمله موضوعاتی که ذیل شعائر دینی در چالش تزاحم باید مورد ارزیابی قرار گیرد اقامه مجالس جشن و سرور مذهبی و محافل حزن و اندوه دینی است. مثل توارد مناسبت میلاد و شهادت در تاریخ واحد. پژوهش حاضر با روش اجتهادی مرسوم در فقه امامیه و شیوه کتابخانه‎ای با بررسی مفاد آیه مذکور و نظرات اهل تفسیر و اعمال اجتهادی قاعده تزاحم به نتیجه ترجیح رعایت شئون مناسبت مراسم حزن بر شئون شادی دست یافته است.

اگرچه شکل گیری مکاتب فقهی به اوایل سده دوم هجری برمی گردد، تکوین گرایش های فقهی در زیست دینی متنوع صحابه و تابعین در قرن اول ریشه دارد. فقه و حقوق اسلامی در قرن اول، ماهیتی فرهنگی و تنیده در زندگی روزمره داشت. همچنین، تکوین حقوق اسلامی توأم با تنش و منازعه اجتماعی در درون جامعه مسلمان بود. سرانجام، این تنش ها طیفی از مکاتب فقهی با منطق و ساختارهای حقوقی گونه گون را شکل دادند. تحلیل مردم شناختی زیست فقهی-حقوقی صحابه و تابعین برای درک-تمایزات مکاتب فقهی قرن دوم، مسئله این پژوهش است. دستاورد این مقاله، تمایز عاملیت های فقهی-حقوقی صدر اسلام است. در این نوشته با تفکیک شبکه کنش گران حقوقی، دو عاملیت حقوقی با آرمان های متفاوت و جهان بینی و ارزش های متمایز، شناسایی شدند. نظام فقهی-حقوقی بدوی از فرهنگ حاکم بر شبه جزیره نمایندگی می کرد و با تلفیق ارزش های اسلامی به نفع ارزش های حاکم بر جامعه بنا گردید. نظام نبوی نیز برآمده از وحی قدسی و قداست نبوی بود. نگارندگان با رویکرد مردم شناسی حقوق در عصر خلیفه دوم، مسئله متعه حج را از منظر دو عاملیت مذکور بررسی کرده و تفاوت بنیادین منابع و منطق فقهی-حقوقی آن دو را نشان داده اند. هر دو عاملیت نبوی و بدوی در قرن اول به حیات خود ادامه دادند و در ابتدای قرن دوم در صورت بندی مکاتب فقهی پنج گانه اثر مستقیم گذاردند.

متفقین در شهریور1320 به ایران حمله کردند و یکی از اقدامات مهم روس ها و انگلیسی ها مصادرة کامیون های فعال در سیستم حمل و نقل ایران بود تا از آنها برای اهداف نظامی خود بهره ببرند. انگلیسی ها ابتدا شرکت اپاتز را برای حمل و نقل از مسیر هندوستان تا خراسان به وجود آوردند؛ ولی با مشاهدة ناکامی آن، متفقین توافق کردند که با همکاری آمریکا، اتحادیة بازرگانی بریتانیا که به فارسی یو. کی. سی. سی نامیده می شد، جایگزین اپاتز شود. این شرکت حمل و نقل نقش محوری در انتقال تسلیحات نظامی و مایحتاج به شوروی داشت ولی در عین حال اثرات مختلف اقتصادی و اجتماعی نیز از خود به جا گذاشت. از آنجا که شاخه ای از مسیر ارتباطی مورد استفادة متفقین از خراسان عبور می کرد، تأثیرات آن بر زندگی مردم خراسان، از جنبه های گوناگون، مشهود بود. مصادرة کامیون های باری، جاده سازی، انجام فعالیت های اقتصادی، حمل و نقل بار، قاچاق کالا، استخدام رانندگان و کامیون داران و اقدامات اجتماعی، نظیر جابه جایی اسرای جنگ، از مهم ترین فعالیت های فرعی یو. کی. سی. سی بود که اثرات اقتصادی و اجتماعی به دنبال داشت و این مقاله در پی بررسی بیشتر این اثرات و نحوة اثرگذاری یو. کی. سی. سی بر خراسان، در طی سال های جنگ جهانی دوم است. مهم ترین سؤالات این پژوهش علت فعالیت یو. کی. سی. سی در خراسان، زمینه های فعالیت شرکت و ابعاد اثرات آن است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و براساس اسناد تاریخی و تحقیق میدانی و انجام مصاحبه دربارة شرکت حمل و نقل یو. کی. سی. سی در خراسان انجام گرفته است و نشان می دهد شرکت حمل و نقل یو. کی. سی. سی، علاوه بر زمینة اصلی فعالیت خود، در بسیاری زمینه های اقتصادی و اجتماعی، از جمله زندگی رانندگان، خطرات ناشی از رانندگی، مشکلات حمل و نقل و فعالیت اقتصادی تأثیرگذار بوده است.

ملاصدرا و حکمت متعالیه بعنوان شخصیت و مکتبی که توانست تعارضات ظاهری علوم مختلف اسلامی را کنار بزند و به لب مشترک آنها دست یابد و آنها را در کنار هم و یاور هم قرار دهد، دریچه نوینی در علم کلام نیز گشود.صرفنظر از عقاید کلامی ملاصدرا و پاسخ های وی به اشکالات دیگران، نگرش او به تاریخ علم کلام و متکلمان نیز بخودی خود حائز اهمیت است. او معتقد است متکلمان غیر امامیه، راه و روش درست کلام و منشأ حقیقی معارف کلامی که همانا معارف اهل بیت (ع) است را گم کرده اند و بر آنان تاسف میخورد که بر اشتباه خود اصرار و پافشاری دارند و بهمین دلیل نه خود، خود را متکلم میداند و نه با وجود اینکه مباحث کلا می متعددی در آثار وی مطرح است میتوان او را متکلم نامید.اگر تاریخچه و سیر علم کلام را بررسی کنیم تا حد زیادی نگرش و عقیده ملاصدرا تایید می شود.

یکی از بخش های مهم معارف اسلامی، «عبادات» است و «مدیریت عبادات» خود می تواند بخشی از مدیریت اسلامی را تبیین نماید؛ چرا که عبادات هم مانند هر عمل دیگر انسان ، نیاز به اداره و مدیریت دارد. متاسفانه، از این زاویه کم تر به عبادات نگریسته شده است. عبادات در راستای کمال و رشد انسان و بستر تقرب، به عنوان هدف نهایی انسان مسلمان است. تقرب یعنی نزدیکی به خدا و نزدیکی به خدا مستلزم تغییر و توسعه وجودی انسان است و توسعه ظرفیت وجودی انسان، از راه عبادت میسر است. بنابراین، توجه به عبادت و مدیریت آن، در واقع مدیریت کمال و رشد انسان است و این امر به خصوص در رابطه با عباداتی که جنبه تعقلی آن ها قوی تر است، از ضرورت بیش تری برخوردار است.

در این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و به هدف تحلیل برخی از مسایل فقهی معذورین حج شامل: وقوف اضطراری بانوان، قربانی کردن، انجام اعمال بعد از منا، بخشی از مناسک زنان در ایام عادت و مسایل اشخاص مریض و سالخورده، آرا و ادله فقها را در دو مقام یکی از جهت تفاوت بین نیابت تبرعی و نیابت استیجاری و دیگری از جهت عذر طاری و غیرعذر طاری مورد مداقه قرار داده ایم؛ به فتوای امام خمینی و جمعی دیگر از فقها، چنانچه فرد از ابتدا معذور نباشد و در هنگام عمل عذری برایش پیش آید، نیابت گرفتن از او صحیح نیست؛ چه به نحو استیجاری و چه به نحو تبرعی. همچنین گرفتن نایب برای معذورین را دو مقام بررسی کرده ایم: نخست از جهت جواز عمل و صحت حجی که نایب انجام می دهد و دوم از جهت استحقاق اجرت و حق العمل نایب. اکثر فقها معتقدند اگرکسی حجی به نحو واجب مضیق بر ذمه داشته باشد، نمی تواند نایب دیگری شود و اگر مرتکب چنین عملی شود، حج او باطل است؛ ولی در صورتی که از انجام حج خود ناتوان باشد و یا حج نذری و حج اجاره ای او مقید و مضیق به همان سال نباشد، اختلافی بین فقها نیست که شخص می تواند نیابت شخص دیگر را بر عهده بگیرد. فقهای معاصر بر خلاف فقهای گذشته، بین عذر طاری و عذر غیر طاری تفاوت قایل شده و درباره عذر غیرطاری گفته اند: اگر کسی معذور از انجام اعمال حج باشد، نمی تواند نایب کسی در حج شود و اگر نیابت کند اکتفا به حج وی مشکل است و مجزی از منوب عنه نیست، ولی درباره عذر طاری، نظر واحدی بین آنان نیست.

زمینه: گردهمایی عظیم سالیانه مسلمانان همه کشورهای دنیا در مکه و مدینه برای انجام فرایض حج، بزرگ ترین مراسم مذهبی دنیا را رقم می زند. علاوه بر حج تمتع، کشور عربستان در طول سال نیز پذیرای شمار زیادی زایر برای انجام حج عمره می باشد. این مهاجرت عظیم انسانی، مهم ترین چالش در زمینه مراقبت بهداشت عمومی و مسایل کنترل عفونت را به همراه دارد. در نوشتار کنونی، سعی شده است تا مروری بر بیماری های شایع در بین زایرین، نحوه انتقال آن ها و چگونگی کنترل این بیماری ها، انجام شود.مواد و روش ها: در یک بررسی کلی سایت های Pubmed، ScinceDirect وGoogle scholar ، برای واژگان حج، بیماری های عفونی، مکه و عربستان سعودی مورد جستجو قرار گرفتند. جست و جو محدود به مقالات فارسی و انگلیسی چاپ شده در بازه زمانی بیست ساله (1994 الی 2014) بود.یافته ها: در مجموع مقالات به دست آمده 97 عدد بودند که با حذف موارد مشابه و اطلاعات قدیمی تر، در نهایت تعداد 64 مورد بررسی نهایی قرار گرفت.نتیجه گیری: با توجه به اهمیت مراسم حج و شیوع بیماری های عفونی گوناگون نظیر عفونت های مننگوکوکی، آنفولانزا، بیماری های اسهالی انجام اقدامات پیشگیرانه مانند واکسیناسیون و رعایت نکات بهداشتی فردی پیش از مناسک حج و طی آن کاملا ضروری به نظر می رسد. آموزش کارکنان بهداشتی - درمانی و همچنین حاجیان و تمامی افراد حاضر در مراسم حج از اقدامات موثر می باشد.

این پژوهش کوشیده است مناسک حج ابراهیمی را، با تمرکز بر مفهوم «آستانگی» نزد ویکتور ترنر و الگوی تئاتر اکسپدیشن یا گردشیافتی تحلیل کند. برای انجام این کار، نخست مفاهیم کلیدی-آستانگی، تئاتر اکسپدیشن، مناسک حج-را تعریف کرده، سپس با تمرکز بر الگوی ترسیمی ترنر از ویژگی های سه گانه ی هر آیین – تجویزی بودن، ریخت مندی، باوری بودن-اعمال و ساختار مناسک حج را-به عنوان یک آیین و از منظری نمایشی-مورد بررسی قرار داده است. همچنین، با دسته بندی و بررسی شرایطِ امکانِ «آستانگی» در مناسک یاد شده و به دست آمدن چهار شاخص(فردی، اندیشگانی، تبلیغی، انتقادی) به عنوان شیوه های تاثیرگذاریِ مفهوم آستانگی، الگوی تئاتر اکسپدیشن یا گردشیافتی با الگوی ساختاری اعمالِ حج مقایسه شده. برآیند و دستاورد نهایی، بیانگرِ تایید فرضیه ی پژوهش_مبنی بر انطباق، مشابهت و یا همسویی نظریه(آراء ترنر-الگوی تئاتر اکسپدیشن) و متن(مناسک حج)-در دو سویه ی مشابهت و همسویی، و ردِ آن در سویه ی انطباقی بوده است. نیز، برآیندِ قیاس پدیدارشناساختیِ الگوی گردشیافت و مناسک حج، در سطح قالب(اجرا) همسان و در سطح محتوا(انگیزش و هدف گذاری) ناهمسان دانسته شده. انتظار می رود برآیندِ این پژوهش، گام کوچکی باشد در راستای شناخت هرچه بیشترِ داشته های آیینی، نمایشی و فرهنگی و نیز، روشنگر نقش مفهوم آستانگی و تئاتر گردشیافتی به عنوان یک ریختار نوین نمایشی.